Verkeersveiligheid rondom basisschool KC Diamant in Den Haag

Effectieve gedragsverandering begint altijd met een grondige probleemanalyse. We blijven weg van aannames en ons onderbuikgevoel, maar kijken wat er daadwerkelijk speelt bij de doelgroepen en observeren de situatie. Hier begint het kwalitatieve onderzoek. Dit doen wij aan de hand van een vooraf opgestelde interviewleidraad, waarin we gebruikmaken van technieken die gespreksbevorderend zijn, niet sturend werken en sociaal wenselijke antwoorden helpen voorkomen.

Wat tijdens deze interviews direct opviel: Iedereen vond de situatie onveilig, maar men wees vooral naar elkaar als verantwoordelijke voor deze onveiligheid. Ouders klaagden over bussen en andere ouders. Buschauffeurs wezen op onvoorspelbaar gedrag van kinderen, het chaotische gedrag van ouders en de verantwoordelijkheid die zij hebben voor hun kinderen. Het schoolpersoneel vond daarnaast dat er geen duidelijke afspraken waren. Omwonenden klaagden op hun beurt over wildparkeerders in hun straat. Niemand leek zichzelf te zien als onderdeel van het probleem.

Juist daarom was het zo belangrijk om alle gedragingen objectief in kaart te brengen. Enerzijds via de interviews, maar ook door gedragsobservaties en verdieping in bestaande wetenschappelijke onderzoeken.

Door in gesprek te gaan met betrokkenen, gedrag op locatie te observeren en de wetenschap in te duiken, konden we per doelgroep in kaart brengen wat hen motiveert én weerhoudt in het vertonen van zowel gewenste als ongewenste gedragingen. We noemen dat bij Unravel een Driver Analyse. In dit project kwamen per doelgroep verschillende gewenste en ongewenste gedragingen naar voren. Binnen de gedragingen hebben we vervolgens alle drijfveren achter de gedraging geïdentificeerd. 

Laten we ons voor het gemak richten op de Driver Analyses van ouders van leerlingen en het schoolpersoneel, met specifieke aandacht voor hun gewenste en ongewenste gedragingen en de achterliggende drijfveren. Hieronder vind je een overzicht van deze doelgroepen, hun gedrag en bijbehorende drijfveren.

Met de inzichten uit deze Driver Analyses stelden we een reeks interventies samen, gericht op duurzame gedragsverandering. Altijd op basis van psychologische principes die uit de Driver Analyses dominant bleken, zoals sociale normen, emotionele betrokkenheid, risicoperceptie, commitment en gemak.

Hieronder lichten we twee voorbeelden toe van effectieve gedragsinterventies bij KC Diamant. De een gericht op de ouders van leerlingen, de ander gericht op het schoolpersoneel:

1) Emotionele verhalen voor risicoperceptie ouders

Uitdaging:
Er bleek een onderschatting van de risico's van het eigen gedrag. Ouders herkenden hun eigen bijdrage aan het probleem niet. Daarnaast ontbrak bij hen de urgentie en het gevoel van verantwoordelijkheid.

Advies:
Gebruik persoonlijke, emotioneel geladen verhalen van omwonenden en buschauffeurs om het probleem vanuit een ander perspectief te belichten. Verwerk deze verhalen in een campagneweek, flyers en/of korte video’s. Bijvoorbeeld:

Buschauffeur: “We zijn allemaal gewoon bang dat we iemand aanrijden, terwijl we er niks aan kunnen doen.”

Waarom werkt dit?

• Emotionele storytelling raakt ouders op gevoelsniveau. Dit werkt effectiever dan statistieken of waarschuwingen.
• Het laat ouders de impact van hun gedrag zien door de ogen van anderen.

De combinatie van deze verhalen, met de toevoeging van duidelijke call-to-actions (bijv. "Parkeerplek vol? Parkeer in de buurt!") helpt om direct gewenst gedrag te stimuleren.